ABD'de İş İçin Temel Sözleşmeler

Kapsam ve Yöntem

Bu madde, ABD dışından — özellikle Türkiye merkezli — bir girişimcinin ABD'de ticari faaliyetlere başlaması veya ABD merkezli karşı taraflarla sözleşme yapması durumunda en sık ihtiyaç duyulan sözleşmeleri tanımlamaktadır. Hem işlemsel sözleşmeleri (hizmet sözleşmeleri, NDA) hem de düzenleyici uyum belgelerini (gizlilik politikaları, kullanım koşulları) kapsar.

Analiz, uygulanabilir olduğu durumlarda ABD federal hukukunu ele almaktadır; eyalet düzeyindeki farklılıklar önemli olduğu yerlerde belirtilmiştir. Türk girişimcilere özgü sınır ötesi hususlar ayrı bir bölümde ele alınmaktadır. Bu madde, şirket kuruluş belgeleri, W-2 çalışanlar için iş sözleşmeleri veya gayrimenkul sözleşmelerini kapsamamaktadır.

Temel Çıkarımlar

• Gizlilik sözleşmesi, çoğu ticari ilişkide eşik belge niteliğindedir — esasa ilişkin iş görüşmelerinden önce gelir ve esas olarak eyalet ticari sır hukuku ile federal Ticari Sırların Korunması Yasası tarafından düzenlenir.
• Hizmet sözleşmeleri ve bağımsız yüklenici sözleşmeleri farklı işlevlere hizmet eder: ilki, hizmet sağlayıcı ile müşteri arasındaki iş kapsamını tanımlar; ikincisi, yanlış sınıflandırma sorumluluğundan kaçınmak için çalışanın statüsünü belirler.
• Çevrimiçi kullanıcı verisi toplayan herhangi bir işletme için gizlilik politikası isteğe bağlı değildir — CCPA, GDPR (uygulanabilir olduğu durumlarda) ve çeşitli eyalet tüketici koruma yasaları kapsamında yasal bir gerekliliktir.
• Kullanım koşulları, bir platform ile kullanıcıları arasındaki sözleşme çerçevesini — sorumluluk sınırlamaları, uygulanacak hukuk ve uyuşmazlık çözüm mekanizmaları dahil — oluşturur.
• İçerik üretici ve marka iş birlikleri için, FTC onay kılavuzları (16 C.F.R. Bölüm 255) sözleşmeye yansıtılması gereken belirli açıklama yükümlülükleri getirmektedir.

Sözleşmeler Detaylı Olarak

Gizlilik Sözleşmesi (NDA)

Gizlilik sözleşmesi, taraflardan birinin veya her ikisinin ticari ilişki sırasında aldıkları gizli bilgileri ifşa etmemeyi kabul ettiği bir sözleşmedir. NDA'ler, iş planlarını, müşteri verilerini, tescilli yöntemleri veya teknik özellikleri potansiyel ortaklar, yatırımcılar veya yüklenicilerle paylaşmadan önce standart uygulamadır.

Bir NDA'nın uygulanabilirliği esasen eyalet hukukuna bağlıdır. Çoğu eyalet, ticari sır koruması için esasa ilişkin çerçeveyi sağlayan Tek Tip Ticari Sırlar Yasası'nın (UTSA) bir biçimini benimsemiştir. Federal düzeyde, Ticari Sırların Korunması Yasası (18 U.S.C. § 1836 ve devamı) ticari sır ihlali için federal bir dava hakkı sağlamakla birlikte eyalet hukukunun yerini almaz.

NDA Şablonunu Görüntüle →

Hizmet Sözleşmesi

Hizmet sözleşmesi, bir tarafın diğerine hizmet sunma koşullarını tanımlar. Genellikle iş kapsamını, teslim edilecekleri, ödeme koşullarını, zaman çizelgelerini ve fikri mülkiyet tahsisini belirtir. Ticari uygulamada, hizmet sözleşmeleri müşteri ilişkilerini yönetmek ve kapsam ile ücretlendirme konusundaki anlaşmazlıkları önlemek için temel araçtır.

Sözleşme, özellikle hizmet sağlayıcının ABD dışında bulunması halinde önem kazanan uygulanacak hukuku, uyuşmazlık çözümünü, tazminat ve sorumluluk sınırlaması hükümlerini ele almalıdır.

Hizmet Sözleşmesi Şablonunu Görüntüle →

Bağımsız Yüklenici Sözleşmesi

Bağımsız yüklenici sözleşmesi, işe alınan bir kişinin çalışan değil yüklenici olduğunu belirler. Bu ayrım önemli hukuki sonuçlar doğurur: işverenler çalışanlara bordro vergileri, yan haklar ve iş hukuku korumaları borçludur, ancak bağımsız yüklenicilere değil. Yanlış sınıflandırma, işe alan tarafı geriye dönük vergiler, cezalar ve federal ile eyalet iş hukuku kapsamında potansiyel sorumluluğa maruz bırakır.

IRS, işçi sınıflandırmasını belirlemek için davranışsal kontrol, finansal kontrol ve ilişki türünü inceleyen çok faktörlü bir test uygular. Başta Kaliforniya (AB 5 ve ABC testi kapsamında) olmak üzere birçok eyalet, federal testten daha katı standartlar uygulamaktadır.

Yüklenici Sözleşmesi Şablonunu Görüntüle →

Gizlilik Politikası

Gizlilik politikası, kullanıcılardan kişisel bilgi toplayan — isimler, e-posta adresleri, çerezler ve analitik veriler dahil — herhangi bir işletme için yasal olarak zorunlu bir bilgilendirme belgesidir. Bu maddedeki diğer sözleşmelerden farklı olarak, gizlilik politikası taraflar arasında müzakere edilmez; yasayla zorunlu kılınan tek taraflı bir bilgilendirmedir.

Uygulanacak düzenleyici çerçeve, işletmenin değil kullanıcıların konumuna bağlıdır. Web sitesine Kaliforniya sakinlerinin erişebildiği bir Türk girişimci, Kaliforniya Tüketici Gizlilik Yasası'na (Cal. Civ. Code § 1798.100 ve devamı) uymak zorundadır. Hizmete Avrupa'daki kullanıcılar erişiyorsa, işletmenin nerede kurulduğuna bakılmaksızın Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) uygulanır.

Gizlilik Politikası Şablonunu Görüntüle →

Kullanım Koşulları

Kullanım koşulları (ayrıca "kullanım şartları" veya "şartlar ve koşullar"), bir web sitesi veya uygulama işletmecisi ile kullanıcıları arasındaki sözleşme ilişkisini oluşturur. Genellikle kabul edilebilir kullanım politikalarını, fikri mülkiyet haklarını, sorumluluk sınırlamasını, uygulanacak hukuku ve uyuşmazlık çözümünü — uyuşmazlıkların tahkim veya dava yoluyla mı ve hangi forumda çözüleceği dahil — ele alır.

Kullanım koşullarının uygulanabilirliği, kullanıcının rıza gösterip göstermediğine bağlıdır. "Clickwrap" sözleşmeleri (onay kutusu işaretleme gibi olumlu bir eylem gerektiren) genellikle uygulanabilirdir; "browsewrap" sözleşmeleri (sitede yayınlanan ancak olumlu bir eylem gerektirmeyen) yalnızca kullanıcının fiili veya varsayılan bildirime sahip olduğu durumlarda uygulanabilirdir.

Kullanım Koşulları Şablonunu Görüntüle →

Serbest Çalışan Hizmet Sözleşmesi

Serbest çalışan hizmet sözleşmesi, proje bazlı veya sürekli serbest çalışma ilişkileri için uyarlanmış genel hizmet sözleşmesinin bir varyantıdır. Serbest çalışmaya özgü konuları ele alır: revizyon sınırları, aşama bazlı ödeme takvimleri, ödeme üzerine fikri mülkiyet devri ve iptal ücretleri. New York City (Freelance Isn't Free Act) dahil olmak üzere birçok ABD yargı alanı, yasal bir eşiğin üzerindeki işler için zorunlu yazılı sözleşmeler dahil serbest çalışanlara özel korumalar sağlayan mevzuat çıkarmıştır.

Serbest Çalışan Sözleşmesi Şablonunu Görüntüle →

İçerik Üretici ve Marka Sözleşmesi

İçerik üretici veya marka iş birliği sözleşmesi, sponsorlu içerik veya tanıtım kampanyaları için bir içerik üretici ile bir marka arasındaki ilişkiyi düzenler. Standart hizmet sözleşmesi koşullarının ötesinde, bu sözleşmeler içerik kullanım haklarını (süre ve platform kapsamı dahil), münhasırlık sürelerini ve — kritik olarak — FTC uyumluluğunu ele almalıdır.

FTC Yasası (15 U.S.C. § 45) ve uygulama kılavuzu (16 C.F.R. Bölüm 255) kapsamında, bir onaylayıcı ile bir marka arasındaki herhangi bir "maddi bağlantı" açık ve belirgin şekilde ifşa edilmelidir. Sözleşme, bu ifşaların biçimini ve yerleşimini belirtmeli ve uyumsuzluk sorumluluğunu tahsis etmelidir.

İçerik Üretici Sözleşmesi Şablonunu Görüntüle →

Sınır Ötesi Hususlar

Taraflardan birinin Türkiye'de, diğerinin ABD'de bulunması halinde, sözleşme hazırlamada birkaç ek boyut dikkat gerektirmektedir.

Uygulanacak hukuk ve yetki mahkemesi seçim maddeleri, hangi yargı alanının hukukunun uygulanacağını ve uyuşmazlıkların nerede görüleceğini belirler. Uygulanacak hukuk maddesi bulunmadığında, mahkemeler — özellikle edimin birden fazla yargı alanında gerçekleştiği durumlarda — öngörülemeyen sonuçlar doğurabilecek kanunlar ihtilafı ilkelerini uygular. Açık bir hukuk seçimi maddesi bu belirsizliği ortadan kaldırır.

Dil kontrolü maddeleri, İngilizce ve Türkçe metinler arasında bir tutarsızlık olması halinde sözleşmenin hangi dil versiyonunun geçerli olacağını belirtir. Bu, "gizli bilgi" veya "iş kapsamı" gibi kesin tanımların diller arasında farklı yorumlanabileceği NDA ve hizmet sözleşmeleri için özellikle önemlidir.

Sınır ötesi icra pratik zorluklar sunar. ABD mahkeme kararı, ayrı bir dava açılmadan Türkiye'de doğrudan icra edilemeyebilir ve bunun tersi de geçerlidir. Tahkim maddeleri — özellikle ICC veya İSTAC gibi kurumları belirleyenler — bunu hafifletebilir, çünkü tahkim kararları genellikle New York Sözleşmesi kapsamında (hem ABD hem de Türkiye'nin taraf olduğu) icra edilebilirdir.

Risk Dağılımı ve Yaygın Başarısızlık Modları

ABD'de faaliyet gösteren yabancı girişimciler arasında en sık görülen sözleşme başarısızlıkları belirli kalıpları takip etme eğilimindedir.

Bulunmayan veya belirsiz uygulanacak hukuk maddesi. Uygulanacak hukuk maddesi olmaksızın, uyuşmazlıklar pahalı ve öngörülemez olan kanunlar ihtilafı analizine tabi olur. Bu, uygulayıcılar tarafından incelenen sınır ötesi sözleşmelerde en yaygın tek eksikliktir.

İşçi yanlış sınıflandırması. Bir çalışanı yazılı sözleşme olmaksızın veya fiili çalışma ilişkisini yansıtmayan bir sözleşmeyle bağımsız yüklenici olarak çalıştırmak, geriye dönük vergiler, cezalar ve yan hak yükümlülüğüne maruz kalma riski yaratır. Katı sınıflandırma standartlarına sahip eyaletlerde bu risk artmaktadır.

Eksik gizlilik politikası. Gizlilik politikası olmaksızın veya veri uygulamalarını doğru şekilde tanımlamayan bir gizlilik politikasıyla bir web sitesi veya uygulama işletmek, CCPA, GDPR ve benzeri yasaları ihlal eder. Uygulama eylemleri, hızla biriken ihlal başına para cezalarıyla sonuçlanabilir.

Ele alınmamış fikri mülkiyet tahsisi. Fikri mülkiyet sahipliğini açıkça ele almayan hizmet sözleşmeleri ve yüklenici sözleşmeleri her iki tarafı da savunmasız bırakır. ABD telif hakkı hukuku kapsamında (17 U.S.C. § 201), varsayılan kural, yazılı bir "işe alma kapsamında eser" sözleşmesi veya açık bir devir olmadıkça, telif hakkının yaratıcıya ait olduğudur.